Słownik


Żuraw potocznie nazywany dźwigiem. Jest to urządzenie dźwignicowe obsługujące przestrzeń ograniczoną stożkiem lub walcem. Jego wysokość określa maksymalną wysokość podnoszenia żurawia, a promień podstawy – wysięg. Żurawie dostępne są w różnych wielkościach zaczynając od niewielkich, często ręcznie napędzanych pojazdów posiadających zasięg i wysokość podnoszenia tylko do kilku metrów, począwszy do olbrzymich o ogromnym zasięgu ponad stu metrów w obu kierunkach. Jest to dźwignica z urządzeniem ładunkowym podwiesonym do wysięgnika lub wciągarki przemieszczającej się po wysięgniku.

 

Balast dodatkowy element lub ładunek, którego podstawową cechą jest znaczny ciężar, wykorzystywany na różnego rodzaju żurawiach.

 

Przeciwwaga nazwa elementu konstrukcji żurawia, którego jedyną funkcją jest zapewnienie stabilności, przeważnie poprzez obniżenie środka ciężkości układu. Najczęściej rolę przeciwwagi pełnią masywne odlewy stalowe, żeliwne lub bloki betonowe, mocowane jako element konstrukcyjny.

 

Rodzaje lin:

Ze względu na kierunek nawinięcia drutów w splotce względem kierunku nawinięcia splotek wokół rdzenia liny dzielimy na :

Współzwita w których druty w splotce są nawiniętę w tym samym kierunku, co splotki wokół rdzenia liny. Mają dużą tendencję do rozkręcania się i z tego względu stosowane są rzadziej.

Przeciwzwita w których druty w splotce są nawiniętę w przeciwnym kierunku niż splotki wokół rdzenia liny. Stosowane w żurawiach częściej ze względu na małą tendencję do rozkręcania się.

Ze względu na kierunek skręcania splotek :

Prawoskrętna lina zwinięta prawkoskętnie

Lewoskrętna lina zwinięta lewoskręctnie

UDT - (Udząd Dozoru Technicznego) Jest to instytucja państwowa powołana w celu zapewnienia bezpieczeństwa urządzeń i instalacji technicznych podlegających dozorowi technicznemu. Jako jednostka prowadzi działalność certyfikacyjną i szkoleniową. Zapleczem badawczo-ekspertyzowym UDT jest Centralne Laboratorium Dozoru Technicznego (CLDT) w Poznaniu.

 

Do zakresu działania Urzędu Dozoru Technicznego należy :

  • nadzór i kontrola przestrzegania przepisów o dozorze techicznym
  • wykonywanie dozoru technicznego nad urzędami
  • wydawanie decyzji w sprawach wynikających z wykonywania dozoru technicznego
  • współpraca ze specjalistycznymi jednostkami dozoru technicznego
  • analizowanie przyczyn i skutków uszkodzeń urzadzeń technicznych
  • współpraca z instytucjami polskimi i zagranicznymi w zakreie działań zmierzających do harmonizacji przepisów dozoru technicznego z wymaganiami UE
  • uzasadnienie programów szkolenia osób obsługujących i konserwujących urządzenia techniczne
  • sprawdzenie kwalifikacji osób obsługujących i konserwujących urzadzenia techniczne
  • certyfikowanie systemów jakości dotyczacych urzadzeń technicznych

 

Stateczność żurawia jest to zdolność konstrukcji żurawia do zachowania równowagi.

 

Unikanie utraty stateczności żurawia trzeba unikać gwałtownych przyspieszeń i hamowań mechanizmów roboczych nie wprawiając podwieszonego ładunku w kołysanie. Nie ciągnąć ładunku ukośnie. Unikać również ruchów przy których ładunek wisi ukośnie np. podczas zbyt szybkiego obrotu. Unikać pracy gdy lina wciągarki jest nawijana na bęben.

 

Wiatromierz przyrząd służący do mierzenia prędkości ruchu wiatru, wskazuje również kierunek ruchu wiatru. Używany w żurawiach do sprawdzania siły i kierunku wiatru umożliwiającego lub wykluczającego możliwość pracy.

Blokada zerowa blokada zerowa zabezpiecza przed niezamierzonym uruchomieniem urządzenia w przypadku zaniku i ponownego pojawjenia się napięcia elektrycznego.

 

Krańcówki zadaniem tych ograniczników ruchów jest samoczynne wyłączenie jednego kierunku ruchu odpowiedniego mechanizmu gdy element czynny mechanizmu wykonujący ruch np. wodzak, zblocze hakowe czy podwozie hakowe znajdzie sie w strefie końcowej (w żurawiach znajduje się kilka krańcówek : np. wysokości podnoszenia i opuszczania, mechanizmu jazdy wodzaka, jazdy żurawia po torach, mechanizmu obrotu)

 

Łącznik STOP jest włącznikiem awaryjnym wyłączającym wszystkie obwody zasilające napędy żurawia z wyjątkiem obwodu zasilania chwytnika elektomagnetycznego. Przycisk stop powinien wystawać poza swoja obudowe i znajdować sie w zasięgu ręki operatora w taki sposób aby w razie zauważenia niebezpieczenstwa operator mógł go uyć najszybciej jak to możliwe. Z tego względu przycisk "STOP" instaluje się na panelu operatorskim lub w podłodze w kabinie, a niekiedy również w bezpośrednim sąsiedztwie każdego napedu. Zwolnienie przycisku "STOP" nie może powodować ponownego załączenia zasilania napedu żurawia.

 

Udźwig jest to największa dopuszczalna masa ładunku jaka zgodnie z projektem może ponieśc żuraw w określonych warunkach nie powodując przy tym uszkodzeń. Udźwig podawany jest w kilogramach [kg] lub w tonach [t]. Wartość udźwigu podawana jest przez producenta urządzenia.

 

Zawiesie urządzenie będące wyposażeniem żurawia lub suwnicy służące do zawieszania, obwiązywania lub podtrzymywania podnoszonego ładunku. W większości przypadków zawiesie nie jest integralnym elementem dźwignicy, a jest jedynie zawieszane na haku zblocza.

 

Zawiesia dzielimy na :

Zawiesia ogólnego przeznaczenia których głównymi elementami są cięgna linowe, taśmowe lub łańcuchowe.

Zawiesia specjalnego przeznaczenia których podstawowymi elementami są uchwyty, zaczepy, oraz trawersy służące do zawieszania lub podtrzymywania ładunku.

 

Zblocze hakowe to element żurawia służący do zaczepiania ładunku poprzez zawiesie, rzadziej bezpośrednio. Zblocze złożone jest z krążka linowego, jarzma i ułożyskowanego haka. Całość zawieszona jest na linie nośnej.

 

Maksymalny moment obciążenia to iloczyn maksymalnego możliwego do podniesienia przez urządzenie ciężaru w tonach oraz poziomej odległości od punktu podparcia wysięgnika mierzonej w metrach. Jego jednostką jest tonometr (Tm).

 

Klasa wykorzystania mechanizmu jest scharakteryzowana całkowitym czasem użytkowania urządzenia w godzinach. Przyjmuje się, iż mechanizm jest użytkowany tylko wówczas, gdy jest w ruchu. Największy całkowity czas użytkowania może być wyznaczony na podstawie średniego dobowego czasu użytkowania w godzinach, liczby dni roboczych w roku i spodziewanej liczby lar eksploatacji.

 

Ładunek użytkowy jest to określony ładunek, który ma być podnoszony i przemieszczany przez żuraw. Ładunek ten może być przenoszony bezpośrednio przez niezdejmowalne lub zdejmowalne urządzenie chwytające lub przeładunkowe.

 

Ładunek netto jest to ładunek podnoszony przez żurawia za pomoca chwytaków. W przypadku żurawia wyposażonego na stałe w hak, przy którym do podnoszenia ładunku należy posłużyc się np. zawiesiamilinowymi czy łańcuchowymi. Ładunek netto składa się z masy ładunku uzytkowego i masy tego zawiesia.

 

Ładunek brutto jest łączną masą ładunku podwieszoną bezpośrednio do wysięgnika żurwia, złożoną z mas :

ładunku użytkowego
zdejmowanych i niezdejmowalnych urządzeń chwytających
elementów podnoszących np lin, łańcuchów itp.

 

Wysięg jest to odległość pozioma między osią obrotu żurawia, a osią poziomą urządzenia chwytającego zawieszonego na wysięgniku.

 

 

Wysięg od krawędzi wywrotu jest to odległość pozioma od krawędzi wywrotu do pionowej osi urządzenia chwytającego, mierzona bez ładunku, przy żurawiu ustawionym na płaszczyżnie poziomej.

 

Kąt obrotu jest to kąt podawany w stopniach, o jaki może obrócić się wysięgnik wokół osi obrotu żurawia. Żurawie budowlane są albo jakio pełnoobrotowe(moga wykonywać przynajmniej jeden obrót o 360°), albo mają ograniczony kąt obrotu. Żurawie wieżowe majczęściej sa pełnoobrotowe, zarówno w stanie nieobciążonym, jak i obciążonym. Kąt obrotu żurawia bywa również ograniczany w przypadku specyficznych warunków eksploatacyjnych  (np. podczas zamontowania żurawia w warunkach ciasnej zabudowy miejskiej).

 

Długość wysięgnika nazywamy odległością między osią sworznia mocującego stope wysięgnika a osią krążków linowych znajdujących się w części dziobowej wysięgnika. W przypadku jednak wysięgnika wodzakowego długośc wysięgnika zazwyczaj określa się jako odleglość od osi sworznia mocującego stopę do zakończenia części dziobowej. Długoścć wysięgnika podaje sie w metrach.

 

Wysokość podnoszenia H [m] jest to odległość pionowa od poziomu ustawienia żurawia do urzadzenia chwytającego (ładunkowego ), znajdującego się w górnym skrajnym położeniu:

  • w przypadku haka i uchwytu widłowego - do ich powierzchni oporowej
  • w przypadku zamkniętego chwytaka i innych urzadzeń chwytających - do najniższego punktu

Wysokość podnoszenia określa się bez ładunku, przy żurawiu ustawionym na płaszczyżnie poziomej. Wysokośc podnoszenia zależy - przy wysięgnikach wychylnych - od długości wysięgnika i kąta pochylenia czyli od wysięgu. Przy żurawiach wieżowych zależy również od wysokości wieży.

 

Głębkość opuszczania h [m] jest to odległość pionowa od poziomu ustawienia żurawia do urządzenia chwytającego (ładunkowego) znajdującego się w najniższym roboczym położeniu (mierzona tak samo jak wysokośc podnoszenia)

 

Poziom ustawienia żurawia w przypadku żurawi wieżowych torowych: pozioma powierzchnia główek szyn, ma której jest ustawiona nieobrotowa częśc żurawia, a w przypadku żurawi samojezdnych kołowych lub na podporach  jest to pozioma powierzchnia podłoża.

 

Predkość podnoszenia (opuszczania) to predkość pionowego przemieszczania ładunku w ruchu ustalonym, o masie równej udźwigowi żurawia, przez mechanizm podnoszenia. Prędkość podnoszenia ładunku zależy od wielkości obciążenia zblocza wciągarki. Mechanizm ten powinien zapewnić możliwość uzyskania dwóch prędkości roboczych (podnoszenia i opuszczania), przy czym jedna z nich nie może przekroczyć 0,06m/s.

 

Prędkość obrotu jest to wielkość przemieszczania kątowego w ruchu ustalonym części obrotowej żurawia, obciążonej ładunkiem o masie równej udźwigowi, mierzona liczbą obrotów na jednostkę czasu.

 

Predkość wychylania wysięgnika zwana prędkością zmiany wysięgu, jest to średnia prędkość pozioma ładunku, o masie równej udźwigowi dla maksymalnego wysięgu, w ruchu ustalonym podczas zmiany wysięgu od maksymalnego do minimalnego lub odwrotnie. Często zamiast prędkości podaje się czas wychylenia (podnoszenia lub opuszczania) wysięgnika w minutach lub sekundach.

 

Prędkość jazdy wciągarki przejezdnej lub wodzaka w ruchu ustalonym po torze poziomym z łądunkiem o masie równej udźwigowi żurawia.

 

Prędkość teleskopowa wysięgnika jest to prędkość wysuwania lub zsuwania członów teleskopowych wysięgnika. Często zamiast prędkości podawany jest czas teleskopowania wysięgnika w [s].

 

Prędkość jazdy transportowej żurawia jest to największa prędkość jazdy żurawia samojezdnego bez ładunku z osprzętem w połozeniu transportowym, zapewniona przez własne żródło napędu.